Η ποιότητα του σπέρματος αξιολογείται βασικά σύμφωνα με τις εξής παραμέτρους: την συγκέντρωση (τον αριθμό των σπερματοζωαρίων που εντοπίζονται ανά 1 ml σπερματικού υγρού), την κινητικότητα (την κίνηση των σπερματοζωαρίων) και τη μορφολογία (το ποσοστό των σπερματοζωαρίων που έχουν φυσιολογική μορφή).

Η σπερματική ποιότητα μπορεί να εμφανίσει προσωρινή ή μόνιμη βλάβη. Ένας υψηλός πυρετός ή η πρόσφατη έκθεση σε τοξικές ουσίες, μπορούν επίσης να επιβαρύνουν την ποιότητα του σπέρματος, όπως και οι ακτινολογικές εφαρμογές που πραγματοποιούνται κοντά στους όρχεις. Η ηλικία του άνδρα ενδέχεται επιπλέον να επηρεάσει μερικώς την ποιότητα του σπέρματός του, καθώς και η υπερβολική χρήση αλκοόλ ή/και το έντονο κάπνισμα.

Τα επίπεδα του σπέρματος κυμαίνονται και ποικίλλουν ανά εκσπερμάτιση. Σύμφωνα με τις υποδείξεις του Π.Ο.Υ., για την ακριβέστερη αξιολόγηση της διακύμανσης της σπερματικής ποιότητας συνιστάται η εξέταση δύο δειγμάτων σπέρματος σε χρονική απόσταση μεταξύ 1 ή 2,5 μηνών.

Λόγω της εξέλιξης στις σύγχρονες μεθόδους ιατρικώς υποβοηθούμενης αναπαραγωγής, αποτελεί εύλογη επιλογή η κρυοσυντήρηση σπέρματος, ακόμα και αν η συγκέντρωση ή η κινητικότητά του είναι χαμηλή.

Με την εφαρμογή των νέων τεχνικών εξωσωματικής γονιμοποίησης, είναι δυνατόν να επιτευχθεί εγκυμοσύνη από έμβρυο που δημιουργείται με την έγχυση ενός και μόνο ζωντανού σπερματοζωαρίου σε ένα ωάριο.

Άνδρες, των οποίων το σπέρμα έχει καλύτερη ποιότητα, μπορούν να το χρησιμοποιήσουν για να επιτύχουν εγκυμοσύνη με πιο απλές μεθόδους, όπως η ενδομήτρια σπερματέγχυση.

Η συλλογή και κρυοσυντήρηση δειγμάτων σπέρματος μπορεί να πραγματοποιηθεί το συντομότερο δυνατό. Αν και η παραγωγή σπέρματος στους όρχεις είναι συνεχής, απαιτείται ένα χρονικό διάστημα προκειμένου να αναπληρωθεί η ποσότητά του μετά από κάθε εκσπερμάτιση. Για να επιτευχθεί η ανάκτηση της μέγιστης δυνατής ποσότητας σπέρματος, το δείγμα πρέπει να συλλεχθεί μετά από 48 ώρες αποχής από εκσπερμάτιση.

Συνήθως συνιστάται η κρυοσυντήρηση πολλαπλών δειγμάτων τα οποία θα συλλέγονται με αποχή 2 εως 4 ημερών.

Συνήθως συνιστάται η κρυοσυντήρηση πολλαπλών δειγμάτων, αλλά αν οι χρονικές συνθήκες δεν το επιτρέπουν, η φύλαξη ακόμα και ενός δείγματος σπέρματος αξίζει τον κόπο.

Με την εφαρμογή των νέων τεχνικών εξωσωματικής γονιμοποίησης, είναι δυνατόν να επιτευχθεί εγκυμοσύνη από έμβρυο που δημιουργείται με την έγχυση ενός και μόνο ζωντανού σπερματοζωαρίου σε ένα ωάριο. Ως εκ τούτου, αποτελεί εύλογη επιλογή η κρυοσυντήρηση σπέρματος, ακόμα και αν η ποιότητά του είναι χαμηλή.

Κατά κανόνα, συνιστάται η διατήρηση όσο το δυνατόν περισσότερων δειγμάτων, γιατί επιτρέπει την πραγματοποίηση μεγαλύτερου αριθμού προσπαθειών.
Για κάθε επιθυμητή εγκυμοσύνη, συνιστάται η κατάψυξη 3-6 δειγμάτων σπέρματος, ανάλογα με την σπερματική ποιότητα.

Σύμφωνα με τα μέχρι σήμερα επιστημονικά δεδομένα, τα δείγματα σπέρματος δεν επιβαρύνονται ποιοτικώς ακόμα και μετά από πολλά χρόνια παραμονής σε βαθειά κατάψυξη.

Η κρυοσυντήρηση σπέρματος πριν από την αντινεοπλασματική θεραπεία μπορεί να επιτρέψει σε έναν έφηβο ή νεαρό ενήλικο άνδρα να γίνει πατέρας πολλά χρόνια αργότερα, όταν αυτός θα αισθανθεί έτοιμος να δημιουργήσει οικογένεια.