Το ψυχολογικό στρες χαρακτηρίζει το σύγχρονο τρόπο ζωής και βιώνεται σε ποικίλο βαθμό από όλους τους άνδρες αναπαραγωγικής ηλικίας. Ιδιαίτερα όσοι αντιμετωπίζουν την πρόκληση της υπογονιμότητας, δέχονται εντονότερες πιέσεις που προκαλούνται από τον κοινωνικό περίγυρο, την υποβολή σε εξετάσεις και θεραπείες, τη ματαίωση των επιθυμιών σε περίπτωση αποτυχίας, ακόμα και το οικονομικό κόστος που αυτή συνεπάγεται.

Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, η ποιότητα των σπερματολογικών παραμέτρων μπορεί να επηρεαστεί από το ψυχολογικό άγχος. Το στρες προκαλεί διαταραχή στα επίπεδα της LH και στην παραγωγή της τεστοστερόνης, μειώνοντας έτσι τα επίπεδα της σπερματογένεσης και κατά συνέπεια τη σπερματική ποιότητα, που εκφράζεται κυρίως με πτώση στον αριθμό και την κινητικότητα των σπερματοζωαρίων.

Οι μηχανισμοί μέσω των οποίων το στρες δρα ανασταλτικά στην γονιμοποιητική ικανότητα του άνδρα φαίνεται να συνδέονται με μία σειρά από νευροενδοκρινικές, ανοσολογικές και συμπεριφορικές αποκρίσεις. Πρόσφατα επιστημονικά δεδομένα υποστηρίζουν το ρόλο των γλυκοκορτικοειδών στη λειτουργική ρύθμιση των ορχικών κυττάρων Leydig και Sertoli, υπό τον έλεγχο του υποδοχέα ΝR3C1, μέσω ειδικών πολυμορφισμών. Φαίνεται ότι γενετικοί παράγοντες που σχετίζονται με συγκεκριμένο πολυμορφισμό στο γονίδιο αυτό (BcII[rs41423247]) παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αντοχή απέναντι στις στρεσογόνες καταστάσεις.

Το χρόνιο στρες ή ένα μεμονωμένο στρεσογόνο γεγονός, όπως η απώλεια εργασίας ή μία περιβαλλοντική καταστροφή ή άλλη κοινωνική απειλή, ή ακόμα και ο συνδυασμός δύο αγχωτικών γεγονότων την ίδια χρονική στιγμή που το ζευγάρι προσπαθεί να επιτύχει μία εγκυμοσύνη, μπορούν να δυναμιτίσουν την πιθανότητα επιτυχίας, μέσω της μείωσης της ποιότητας του σπέρματος.

Ωστόσο, ο βαθμός επίδρασης του στρες εξαρτάται σημαντικά και από τον τρόπο που αυτό γίνεται αντιληπτό από τον ίδιο τον άνδρα. Είναι ως εκ τούτου ενθαρρυντική η διαπίστωση ότι το ψυχολογικό άγχος μπορεί να τροποποιηθεί ή να αναστραφεί, ανάλογα με τον τρόπο διαχείρισης που θα επιλέξει ο καθένας.

Η καλοκαιρινή περίοδος προσφέρεται για χαλάρωση και απαλλαγή από τις συνήθεις αιτίες που εντείνουν το στρες. Ας αξιοποιηθεί λοιπόν κατά το μέγιστο δυνατόν από όσους επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά. Η επιστροφή από ένα διάστημα διακοπών ενδείκνυται για τον επανέλεγχο της σπερματικής ποιότητας και τον προγραμματισμό της υποβοηθούμενης προσπάθειας.

(πηγές: IIacqua et al, Reprod Biol and Endocrinol 2018, Nordkap et al, Andrology 2017, Garneiro et al, Hum Reprod 2016)